Data verzamelen

Kwalitatieve of kwantitatieve verzameling van data

Het verzamelen van data is een belangrijk aspect van elke vorm van onderzoek. Data kunnen kwalitatief of kwantitatief zijn. De onderzoeksmethode die je gaat gebruiken hangt samen met het type data dat je gaat verzamelen.

Kwalitatieve dataverzameling kan zinvol zijn als er nog weinig bekend is over de onderzoeksvraag en de onderzoeksvraag weinig specifiek is. In dat geval is het voor de onderzoeker moeilijk in te schatten wat voor type antwoorden uit het onderzoek naar voren zullen komen.  Kwalitatief onderzoek wordt vaak uitgevoerd bij kleine groepen in de vorm van diepte-interviews en/of observaties, of door onderzoek van documenten. Het doel is om een beter inzicht te krijgen in de verschillende aspecten van de onderzoeksvraag, vaak om een scherpere onderzoeksvraag te kunnen formuleren.

Kwantitatief onderzoek heeft tot doel een hypothese getalsmatig te toetsen. Kwantitatieve data worden verzameld als er al meer over de onderzoeksvraag bekend is. Kwantitatief onderzoek wordt zo mogelijk uitgevoerd bij grote groepen, bijvoorbeeld met behulp van enquêtes of door meting van bepaalde parameters.

Ethische aspecten van gegevens verzamelen

Bij veel vormen van medisch onderzoek zijn patiënten of gezonde vrijwilligers betrokken. Voor het verzamelen van gegevens van mensen heeft de World Medical Association de WMA Declaration of Helsinki – Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects opgesteld. Voordat je data over mensen gaat verzamelen, moet je op de hoogte zijn van deze verklaring. Valt je onderzoek onder de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen (WMO), dan moet het vooraf door de Medisch Ethische Toetsingscommissie Utrecht of de Commissie voor Mensgebonden Onderzoek (CCMO) worden goedgekeurd. Zorg dat er waarborgen zijn voor zorgvuldige behandeling en opslag van de data. Meer informatie hierover kun je vinden op de site van de CCMO en van de Medisch Ethische Toetsingscommissie Utrecht (zie interne links).

Onderzoekers die WMO-plichtig onderzoek doen in het UMC Utrecht moeten de “Basiscursus regelgeving en organisatie voor klinisch onderzoekers” (BROK) volgen en het BROK-examen behalen (BROK certificaat).

Vastleggen wijze van verzamelen

Wanneer je data gaat verzamelen is het van belang vooraf een volledig protocol op te stellen waarin vastgelegd wordt hoe de data verzameld en verwerkt zullen worden (inclusief statistische analyse) en moet je tijdens het verzamelingsproces nauwkeurig bijhouden op welke wijze de data verkregen worden. In principe moet het proces van data verzamelen reproduceerbaar zijn.

Bij kwalitatief onderzoek kan de onderzoeker  tijdens het verzamelen van data het protocol nog aanpassen als gevolg van voortschrijdend inzicht, bij kwantitatief onderzoek is dit doorgaans niet het geval.

Context van data

Houd in het achterhoofd dat alle wetenschappelijk data, cijfers en aantallen gecorreleerd zijn aan een specifieke context.

Data die je zelf verzamelt, maar ook wetenschappelijke data, cijfers en aantallen die vermeld staan in leerboeken, op websites of in artikelen, zijn niet zomaar losstaande data, cijfers en aantallen die voor altijd geldig zijn. Alle data, cijfers en aantallen zijn verbonden met en gebaseerd op een context. Aan alle data, cijfers en aantallen liggen aannames ten grondslag. Bedenk bij het verzamelen en analyseren van data welke aannames je zelf maakt.

In de praktijk worden data, cijfers en aantallen vaak uit de context gehaald en gegeneraliseerd. Aan de ene kant is dat handig, want als je altijd alle nuances erbij moet halen zou dat veel te veel zijn om te kunnen onthouden. Aan de andere kant betekent het dat de kennis over data, cijfers en aantallen kan verouderen als er nieuwe gegevens beschikbaar komen; of dat data niet geldig zijn voor de specifieke situatie waarover je een uitspraak moet doen.

Academische vorming, professionaliteit, studiereflectie