Wetenschappelijke integriteit

Wetenschappelijke integriteit staat hoog op de agenda van de universiteiten. Dat is logisch, want wetenschappelijk wangedrag is enorm schadelijk voor het aanzien van de wetenschap. De vereniging van universiteiten (VSNU) heeft een aparte webpagina over wetenschappelijke integriteit. Op deze pagina wordt verwezen naar de “Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening”, waarin de zes principes van integere wetenschapsbeoefening (Eerlijkheid en zorgvuldigheid, betrouwbaarheid, controleerbaarheid, onpartijdigheid, onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid) nader worden uitgewerkt. Deze uitwerking maakt duidelijk wat er van jou als academicus wordt verwacht. Sommige dingen liggen voor de hand, zoals dat je door correcte bronvermelding duidelijk maakt wat de herkomst is van teksten die je citeert of parafraseert. Andere ingrediënten van wetenschappelijke integriteit zijn minder voor de hand liggend, zoals de beschrijving dat “zorgvuldigheid blijkt uit precisie en nuance bij het verzorgen van wetenschappelijk onderwijs” (zie De Nederlandse Gedragscode Wetenschapsbeoefening, Principes van goed wetenschappelijk onderwijs en onderzoek, ’s-Gravenhage 2004,  herziening 2012, herziening 2014, Vereniging van Universiteiten (VSNU)). Hoe precies en genuanceerd moet je zijn bij het geven van onderwijs? Wanneer ben je niet meer integer? Het is goed om je eigen functioneren als academicus regelmatig te toetsen in het licht van de hier genoemde gedragscode.

Plagiaat en fraude leveren een belangrijke bijdrage aan schending van de wetenschappelijke integriteit. Uit onderzoek is gebleken dat plagiaat en fraude geen zeldzame verschijnselen zijn. Recent is bijvoorbeeld onderzocht wat de redenen zijn dat artikelen die ooit gepubliceerd zijn later weer worden teruggetrokken. De meest voorkomende reden blijkt “misconduct” te zijn. In Nature is naar aanleiding van dat onderzoek een korte reactie geschreven: Misconduct is the main cause of life-sciences retractions.

Een ander gevolg van plagiaat is dat het auteursrecht geschonden wordt. Zorg daarom dat je altijd 1. toestemming hebt om figuren of tekst die je overneemt te gebruiken, hetzij omdat je er vrij over mag beschikken, of omdat de maker die toestemming gegeven heeft, en 2. Je altijd verwijst naar de bron, ook als je vrij over het materiaal mag beschikken. Meer informatie over het auteursrecht vind je op de pagina over verwijzen naar literatuur.

De erkenning dat wetenschappelijk wangedrag kan voorkomen en de grote maatschappelijk impact van dit wangedrag hebben geleid tot strenge regels binnen de universiteit. Op de website van de Universiteit van Utrecht kun je vinden wat er verstaan wordt onder plagiaat en fraude.

In de Onderwijs en Examenregeling (OER) van de opleiding staat een hele paragraaf over plagiaat en fraude.

De opleiding geneeskunde heeft een programma (Ephorus) dat gebruikt wordt om na te gaan of het werk dat door studenten wordt ingeleverd grotendeels eigen werk is, of dat er veel tekst is overgenomen uit al bestaande literatuur.

Academische vorming, professionaliteit, studiereflectie